Quầy rượu whisky là nơi rất dễ lạc đường. Nào bourbon, nào rye, nào Scotch, nào single malt, nào blended. Trong khi đó, những gì bạn thấy trên nhãn chai hoặc những điều nghe quen tai lại không phải lúc nào cũng đúng. Hãy thử xem những quan niệm phổ biến dưới đây.
Trước hết, whisky là gì
Whisky chỉ là cái tên chung cho rượu chưng cất từ ngũ cốc rồi ủ trong thùng gỗ. Từ đó mới chia ra các dòng như bourbon, Scotch, Irish hay whisky Canada. Còn chuyện viết thế nào, whisky hay whiskey, thì tùy xứ: Scotland, Canada và Nhật thường viết không có chữ e, còn Ireland và Mỹ thường viết có chữ e. Đây chỉ là thói quen đánh vần, không nói gì đến chất lượng.
Chuyện tuổi rượu
Càng lâu năm càng ngon? Không hẳn. Rượu ủ quá lâu trong thùng gỗ có thể bị nặng mùi gỗ, đắng và mất cân bằng. Nhiều chai già nằm lâu trên kệ cũng vì vị vốn chưa thật sự hấp dẫn. Để pha trộn những thùng rượu già thành một chai hài hòa đòi hỏi tay nghề rất cao, nên những chai già ngon thật sự rất hiếm và quý.
Chai ghi 12 năm thì chắc chắn thành phần rượu trong nó là 12 năm? Gần đúng, nhưng cách hiểu chuẩn hơn là: con số trên nhãn phải là tuổi của thùng non, trẻ nhất trong hỗn hợp pha trộn. Vậy nên chai ghi 12 năm có thể chứa rượu từ 12 năm trở lên, chứ không thể có thùng nào trẻ hơn. Với whisky Mỹ loại straight, nếu nhãn không ghi tuổi thì thường rượu đã ủ ít nhất bốn năm, vì dưới bốn năm bắt buộc phải ghi tuổi.
Một điểm ít ai để ý: tuổi chỉ tính thời gian nằm trong thùng. Rượu đã đóng chai thương mại thì không thể trưởng thành thêm nữa, dù bạn có mua về và lưu trữ thêm mười năm.
Màu sắc dễ đánh lừa
Nhiều người tin màu càng sẫm thì rượu càng lâu năm, và tin rằng mọi sắc hổ phách đều tự nhiên từ thùng. Tuy nhiên, sự thật có hai phần.
Bourbon và các loại straight whiskey của Mỹ không được thêm chất tạo màu, nên màu đều đến từ thùng. Còn Scotch và nhiều loại whisky khác được phép thêm caramel để màu đồng đều giữa các lô. Vậy nên nhìn màu sẽ không chắc đoán được gì.
Khi không có chất tạo màu, màu còn phụ thuộc vào loại gỗ. Gỗ sồi Mỹ thường cho sắc vàng, gỗ sồi châu Âu cho sắc nâu đỏ sẫm hơn. Độ cồn cũng bị ảnh hưởng, vì pha loãng nhiều thì màu sẽ nhạt đi. Riêng với bourbon, màu sẫm thường đúng là dấu hiệu ủ lâu hơn.
Bourbon: Xuất xứ và nguồn nước
Bourbon nhất định phải được làm ở Kentucky? Không. Bourbon là sản phẩm đặc trưng của nước Mỹ và có thể được sản xuất ở bất cứ bang nào. New York, California, Texas đều có nhà máy. Chỉ là khoảng 95 phần trăm sản lượng nằm ở Kentucky nên nhiều người nhầm.
Bourbon cần nước lọc qua đá vôi? Nguồn nước tự nhiên ở Kentucky được đá vôi lọc sạch sắt và vị khó chịu, nên nhiều nhà máy ở đó dùng để sản xuất một cách rất tự hào. Nhưng những nhà máy ở bang khác không có nguồn nước như thế mà vẫn làm bourbon bình thường.
Jack Daniel’s là gì? Theo định nghĩa trong một số hiệp định thương mại thì nó thuộc nhóm bourbon, nhưng nhãn hàng đã chọn lựa tự gọi mình là Tennessee whiskey. Luật bang Tennessee năm 2013 quy định loại này phải làm ở Tennessee, theo quy trình giống bourbon, và được lọc qua than gỗ phong trước khi ủ thùng.
Những dòng “Since 1855 hoặc Est. 18xx” trên nhãn
Đây là một chiêu marketing hay nhất. Dòng chữ năm xuất hiện trên nhãn không nhất thiết là năm thương hiệu được thành lập. Có nhãn lấy tên một nhân vật lịch sử đã mất từ lâu rồi in năm sinh của người đó lên chai. Vì khách hàng khi thưởng thức whisky sẽ thích những câu chuyện lịch sử, nên các hãng đã tận dụng tối đa để kể những câu chuyên xoay quanh sản phẩm. Nghe thì lãng mạn, nhưng nếu chai rượu bạn đang cầm trên tay có thương hiệu nghe rất mới mà lại ghi vài thế kỷ trước, hãy nghi ngờ một chút.
Khi mua rượu, hãy tập thói quen đọc phần chữ nhỏ ở mặt sau: nơi sản xuất, loại whisky, tuổi rượu và độ cồn. Những thông tin đó đáng tin hơn nhiều so với màu nâu đẹp của rượu hay dòng năm to đùng ở mặt trước.
