Đứng trước kệ rượu Scotch, bạn như thấy lạc lối và chẳng biết chai nào hợp mình. Mẹo đơn giản nhất là nhìn vào vùng sản xuất ghi trên nhãn. Mỗi vùng có một phong cách khá riêng, nên chỉ cần nhớ vùng là bạn đã đoán được gần đúng vị rượu.
Trước khi đi vào từng vùng, có hai điều nên biết. Thứ nhất, vùng chỉ mới là một lối tắt để đoán, vì hương vị còn tùy vào cách nhà máy sản xuất, như dùng bao nhiêu khói than bùn hay ủ trong loại thùng nào. Thứ hai, không phải Scotch nào cũng có mùi khói. Nhiều chai rất ngọt và nhẹ, chỉ một vài vùng mới nổi tiếng với khói.
Lowland: nhẹ nhàng, dễ uống
Lowland nằm ở phía nam, cho ra những chai nhẹ, mềm, ít khói và thoảng mùi vani ngọt. Đây là lựa chọn lý tưởng cho người lần đầu thử Scotch. Auchentoshan và Glenkinchie là hai cái tên đáng chú ý, tuy hơi ít gặp hơn ở Việt Nam nhưng có thể tìm thấy ở một số quầy bar.
Speyside: ngọt, thơm, êm
Speyside nhỏ về diện tích nhưng có khoảng một nửa số nhà máy Scotch của cả nước. Tên vùng lấy từ con sông Spey, nơi nhiều nhà máy sử dụng nguồn nước để sản xuất. Rượu ở đây thường ngọt mạch nha, thơm trái cây như lê, táo, với kết thúc khô và ít khói.
Hầu hết những thương hiệu quen thuộc đều từ đây: Glenfiddich, Glenlivet, Macallan, và cả Singleton. Nhiều chai phối trộn bán chạy như Chivas Regal cũng lấy nền từ rượu Speyside, nên vị cũng ngọt dịu tương tự.
Highland: rộng, nhiều phong cách
Highland là vùng lớn nhất, nên mỗi nhà máy một kiểu. Nói chung, rượu phía bắc cay hơn, phía nam ngọt hơn. Bạn có thể thử Glen Ord, Dalmore hay Oban. Các hòn đảo như Skye hay Orkney thường được xếp chung nhóm với Highland, và Talisker là cái tên nổi bật nhất, có chút khói đi kèm vị tiêu.
Nếu bạn là người thích khám phá sự đa dạng, đây là vùng nên thử nhiều thương hiệu khác nhau.
Campbeltown: ít gặp nhưng có cá tính
Campbeltown nằm xa về phía nam, gần Ireland. Ngày xưa đây là vùng làm Scotch lớn, nay chỉ còn ba nhà máy. Rượu ở đây đậm đà, hơi mặn, có chút mùi biển. Springbank và Glen Scotia là hai tên bạn có thể gặp, dù khá hiếm ở Việt Nam. Hợp với người đã quen vị Scotch và muốn thử thứ khác lạ.
Islay: khói mạnh, ai thích thì mê
Islay là hòn đảo của những chai Scotch đậm khói nhất. Chỉ cần ngửi một lần là nhận ra: mùi lửa trại, vị mặn như gió biển, đôi khi thoảng mùi thuốc sát trùng, và kết thúc rất khô. Những tên nổi tiếng gồm Laphroaig, Lagavulin, Ardbeg và Bowmore.
Nếu bạn muốn làm quen với khói nhẹ hơn, Johnnie Walker Black Label có chút hương khói ở nền vị nhưng vẫn êm. Đây có thể là bước đệm trước khi thử Islay thật sự.
Mẹo nhỏ khi chọn
Đừng vội mua nguyên chai. Hãy gọi một ly ở quầy bar hoặc hỏi mua chai nhỏ để thử. Khi đọc nhãn, nhìn con số tuổi như 12 năm, vì đó thường là mức cân bằng giữa giá và chất lượng cho người mới. Và nếu cần, cứ nói với người bán bạn thích ngọt, đậm hay khói, họ sẽ gợi ý được ngay.
