Nhắc đến brandy Pháp, hầu hết chúng ta nghĩ ngay đến Cognac. Hennessy, Rémy Martin hay Martell đã quá quen mặt trên bàn tiệc và quầy rượu ở Việt Nam. Nhưng ít người để ý rằng nước Pháp còn một loại brandy lâu đời khác, ít ồn ào hơn nhưng rất đáng thử: Armagnac.
Cùng họ, khác nhà
Cả hai đều là brandy làm từ rượu vang trắng, rồi chưng cất và ủ trong thùng gỗ sồi. Rượu vang gốc của cả hai thường chua và mỏng, uống thẳng thì khó mà thích được, nhưng khi chưng cất lại trở thành nguyên liệu lý tưởng.
Điểm khác nhau đầu tiên là quê quán. Cognac được làm ở vùng Cognac, còn Armagnac đến từ vùng Gascony ở phía tây nam nước Pháp. Chỉ rượu làm đúng vùng và đúng quy định mới được gọi tên đó.
| Cognac | Armagnac | |
|---|---|---|
| Vùng | Cognac, tây Pháp | Gascony, tây nam Pháp |
| Nho chủ yếu | Ugni Blanc là chính | Ugni Blanc, cùng Baco, Folle Blanche và Colombard |
| Chưng cất | Hai lần trong nồi chưng cất | Thường một lần trong tháp chưng cất liên tục |
| Tuổi tối thiểu ở hạng VS | Hai năm | Một năm |
| Phong cách chung | Thanh, mượt, tinh tế | Đậm, nhiều lớp, mộc mạc hơn |
Cách chưng cất khác nhau tạo vị khác nhau
Mỗi lần chưng cất, rượu lại được tinh khiết thêm, nhưng cũng mất bớt những hợp chất mang hương vị. Đó là lý do vodka thường nhẹ vị hơn whisky vì vodka chưng cất và lọc nhiều hơn.
Cognac chưng cất hai lần nên êm, tròn và thanh. Armagnac chưng cất một lần thường giữ lại nhiều hợp chất hơn, nên vị đậm, nhiều lớp và đôi khi hơi hoang dã. Có người cho rằng đó là lý do Armagnac có chiều sâu hơn, nhưng đó là cảm nhận cá nhân, không có đúng sai.
Tuổi rượu trên nhãn
Cả hai dùng cùng bộ ký hiệu quen thuộc: VS, VSOP và XO, tượng trưng cho độ thành trưởng tăng dần của rượu. Ở Cognac, VS ủ ít nhất hai năm. Ở Armagnac, mức tối thiểu cho VS chỉ một năm, và thậm chí có loại gần như không ủ, gọi là blanche. Cognac thì không có chuyện không ủ.
Còn một điểm thú vị: Armagnac hay được bán theo đời năm, tức rượu chưng cất từ nho của một mùa duy nhất, ghi rõ năm trên nhãn. Cognac phần lớn là rượu pha trộn từ nhiều năm và nhiều thùng, để giữ phong cách ổn định giữa các lô qua từng năm.
Về thùng, Cognac thường ủ trong gỗ sồi Limousin hoặc Tronçais, còn Armagnac có thể dùng cả gỗ sồi vùng Gascony.
Cách thưởng thức
Cả hai đều là rượu mạnh, nên đừng uống ực. Rót một lượng nhỏ vào ly nhỏ miệng thu hẹp, để vài phút cho hương tỏa ra, rồi nhấp từ từ. Nhiều người ưa uống sau bữa như một ly kết thúc bữa ăn.
Có một mẹo hay với Armagnac: chấm đầu ngón tay vào ly, quệt lên mu bàn tay, chờ cồn bay đi rồi ngửi sát. Khi cồn đã bay, bạn thường nhận ra những lớp hương kín hơn, như mơ khô, sung khô, caramel hay chút cam thảo.
Tại Việt Nam, nhiều người quen uống Cognac với đá hoặc pha thêm nước, và đó hoàn toàn là cách uống phù hợp. Chỉ cần nhớ rằng đá làm lạnh và loãng rượu, nên hương sẽ nhẹ đi. Ngoài ra, Cognac cũng là nguyên liệu quen của nhiều loại cocktail kinh điển, như Sidecar.
Nên thử chai nào trước
Nếu bạn mới làm quen với brandy, Cognac nên là điểm bắt đầu vì rất dễ tìm mua và dễ uống. Khi đã quen và muốn thử thứ nhiều cá tính hơn, hãy tìm một chai Armagnac. Armagnac ít phổ biến hơn, nhưng vẫn được bán ở nhiều nơi trên thế giới, và giá của nó cũng dễ chịu với túi tiền hơn so với một Cognac cùng tuổi.
