Bạn cầm ly whisky trên tay, chỉ thấy mùi cồn. Yên tâm, nếm whisky không khó như bạn tưởng. Dưới đây là chín bước nhỏ để bạn bắt đầu.
1. Chuẩn bị vị giác và dạ dày
Đừng nếm khi bụng đói, nhưng cũng đừng ăn quá no hay ăn đồ quá cay, quá nặng mùi ngay trước đó. Tránh xịt nước hoa đậm, nhai kẹo bạc hà hay uống cà phê ngay trước khi nếm, vì chúng dễ làm nhiễu mũi và lưỡi. Bên cạnh đó, nên có sẵn một ly nước lọc và vài miếng bánh quy mặn nhạt để cân bằng lại vị giác giữa các ly.
2. Nếm từ nhẹ đến nặng
Nếu có nhiều loại whisky cùng lúc, hãy nếm loại nhẹ, độ cồn thấp trước, rồi mới đến loại đậm đà, nhiều khói hoặc độ cồn cao. Làm ngược lại thì những ly sau sẽ bị lấn át vị bởi ly trước. Nhiều buổi nếm tổ chức chuyên nghiệp cũng được sắp xếp theo thứ tự này.
3. Chọn ly và rót vừa phải
Ly chuyên dụng cho whisky có phần thân phình ra và miệng thu hẹp lại, giúp hương tụ lại ở miệng ly. Nếu không có, một ly vang nhỏ hoặc ly tulip nhỏ vẫn có thể dùng tốt. Đừng rót quá đầy: chừng 30–45 ml cho mỗi lần nếm là đủ, vừa để xoay nhẹ vừa không dễ say.
4. Màu rượu nói lên được điều gì, và không nói được điều gì
Màu sắc đáng để ngắm, từ vàng nhạt đến nâu sẫm. Nhiều người nghĩ màu càng đậm thì rượu càng lâu năm, nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng. Màu phụ thuộc vào loại thùng gỗ, và một số nhà sản xuất còn dùng caramel để chỉnh màu cho đồng nhất. Vì vậy hãy xem màu như một chi tiết thú vị, đừng dùng nó để đoán tuổi rượu.
5. Ngửi: đừng ghé mũi sát miệng ly
Whisky có độ cồn khoảng 40% trở lên (loại “cask strength” thì còn cao hơn nữa), nên nếu bạn đưa mũi vào ly thì chỉ ngửi thấy độ nồng của cồn, thậm chí có thể tạo cảm giác hơi choáng. Hãy giữ ly cách mũi một chút, hít nhẹ rồi nghỉ vài giây, rồi hít lại. Mỗi lần hít bạn có thể thấy được một tầng hương khác nhau.
Đừng cố tìm kiếm một mùi cụ thể. Cứ để mùi hương tự đến, giống như khi bạn ngửi một chiếc bánh vừa nướng xong.
6. Nhấp ngụm đầu tiên, rồi chú ý phần dư vị
Nhấp một ngụm rất nhỏ, để rượu tráng nhẹ khắp lưỡi rồi mới nuốt. Ngụm đầu thường chỉ thấy nóng và cồn, đó là chuyện bình thường. Từ ngụm thứ hai, vị giác sẽ quen dần và các tầng hương vị mới bắt đầu hiện ra.
Sau khi nuốt, hãy chú ý cảm giác còn đọng lại trong miệng và cổ họng, bạn có thể gọi là dư vị (finish). Ngắn hay dài, ấm áp hay gắt, ngọt hay đắng? Mô tả theo cảm nhận của bạn là được.
7. Chuyện thêm nước và thêm đá
Một số người cho rằng whisky không bao giờ được pha thêm gì, nhưng thực tế vài giọt nước lọc có thể giúp rượu được “mở” ra, làm bật hương và vị rõ hơn. Với loại độ cồn cao thì có thể thêm một chút. Hãy nếm lần đầu nguyên chất, rồi thêm vài giọt nước và nếm lại để so sánh.
Vậy còn đá thì sao? Ở những xứ nhiệt đới như Việt Nam, thêm đá cho dễ uống cũng hoàn toàn bình thường. Chỉ cần biết rằng đá làm rượu lạnh đi, hương tỏa chậm hơn, và khi đá tan thì rượu loãng dần.
8. Một buổi nếm không phải một bài kiểm tra
Hãy bắt đầu bằng tâm thế này: không có đáp án đúng. Nếu cả bàn cùng khen mùi vani, mùi khói, mùi mật ong mà bạn chỉ ngửi ra mùi bánh mì nướng, thì đó vẫn là cảm nhận hợp lệ của bạn. Khứu giác mỗi người gắn với ký ức riêng, nên mùi một ly rượu với bạn có thể rất khác với người bên cạnh.
9. Ghi chú, uống chậm và biết dừng
Hãy ghi lại vài từ cho mỗi ly: mùi gì nổi bật, vị ngọt hay khô, dư vị dài hay ngắn. Vài tuần sau đọc lại, bạn sẽ thấy khẩu vị của mình rõ hơn nhiều. Xen kẽ nước lọc giữa các ly và đừng uống vội, vì mục đích là nếm chứ không phải uống cho nhanh.
Sau những buổi nếm, bạn không cần ngửi ra các mùi hương hay bình luận được những từ hoa mỹ. Chỉ cần nhấp từ từ, để ý xem mình thích gì và không thích gì, thế là đã ổn rồi. Đến lúc nào đó, bạn sẽ tự nhận ra mình hợp với kiểu rượu nào, và đó mới là điều đáng nhớ nhất.
Và nếu bạn đi uống tại quán hay buổi nếm rượu, hãy nhớ sắp xếp người đưa về, đừng lái xe sau khi uống nhé.
