Bạn rót ra một ly Scotch màu hổ phách, ngắm dưới ánh đèn và cảm thán vì thấy nó đẹp đến mức nào. Nhưng có thể bạn sẽ khựng lại đấy nếu nghe nói rằng trong đó có caramel tạo màu. Thật sự có chuyện đó không? Câu trả lời ngắn gọn là có. Điều đó có quan trọng không? Câu trả lời cũng là có. Tuy nhiên thực tế câu chuyện cũng không đáng sợ như tên gọi của nó đâu.
Chữ caramel ở đây không nói về vị
Chất tạo màu được dùng trong whisky có mã E150a, còn gọi là caramel thường hoặc caramel tạo màu. Nó được tạo ra bằng cách đun các loại đường cho cháy cạnh, giống cách bạn làm nước màu kho thịt. Dù mang tên caramel, mục đích của nó là điều chỉnh màu sắc, không phải thêm vị ngọt hay vị cháy. Ở liều dùng bình thường, bạn sẽ không thấy được sự khác biệt về mùi vị.
Trong nhóm E150 còn có các loại b, c, d, nhưng chúng dùng thêm các hợp chất khác và không được phép dùng trong Scotch. Chỉ E150a là hợp lệ.
Luật ở Scotland nói gì
Theo quy định của Scotland về Scotch whisky, rượu chỉ được thêm nước và caramel thường, ngoài ra không có chất nào khác. Nghĩa là caramel được phép, nhưng bị giới hạn rất chặt chẽ. Nhiều nhà làm Scotch dùng nó với mục đích để màu sắc giữa các lô rượu luôn được đồng đều.
Còn whisky Mỹ thì sao
Luật Mỹ thì phức tạp hơn một chút, nhưng có một điều rõ ràng: bourbon không được thêm caramel tạo màu hay hương liệu. Màu của bourbon, dù loại thường hay loại straight, hoàn toàn đến từ thùng gỗ. Quy tắc này cũng áp dụng cho whiskey lúa mạch đen, ngô và lúa mì nếu trên nhãn ghi chữ straight.
Những loại whiskey Mỹ khác, nếu không ghi straight, có thể được phép dùng một lượng nhỏ chất tạo màu và hương liệu vô hại, tối đa khoảng 2,5 phần trăm. Vì vậy chữ straight trên nhãn không chỉ là chuyện tuổi rượu, mà còn là dấu hiệu rằng rượu không bị chỉnh màu.
Nhãn có phải ghi ra không
Ở hầu hết các nước, kể cả Mỹ, Scotch khi được nhập khẩu thì không bắt buộc ghi rõ có dùng caramel hay không. Đức là trường hợp hiếm hoi yêu cầu điều này. Vì vậy đối với nhiều chai Scotch, bạn sẽ khó biết nếu chỉ tìm thông tin từ nhãn.
Tuy nhiên, một số nhà sản xuất tự hào ghi natural colour hoặc no added colouring trên nhãn để cho người mua biết rằng màu sắc hoàn toàn đến từ thùng. Nếu bạn muốn chắc chắn, đây là cụm chữ nên tìm.
Vì sao hãng muốn chỉnh màu
Lý do được đưa ra thường là sự nhất quán và đồng nhất về màu sắc. Một hãng lớn bán một nhãn hiệu qua nhiều năm muốn mỗi chai đều có màu giống nhau, vì người mua thường sẽ kỳ vọng đúng một sắc màu quen thuộc. Thùng gỗ cho màu khác nhau theo lô, nên chỉnh màu giúp mỗi chai đều được tương đồng nhau về màu sắc theo từng năm.
Nhưng cũng có một góc nhìn gây tranh cãi. Màu đậm dễ gợi sự liên tưởng rượu già và quý, nên chỉnh màu có thể khiến chai trông lâu năm hơn thực tế. Cảm giác này có thể ảnh hưởng đến cách người ta định giá rượu.
Màu có ảnh hưởng đến vị không
Nhiều người đã thử so sánh và không thấy khác biệt rõ ràng, nên đa số cho rằng ở liều thông thường, tác động đến vị là rất nhỏ. Nhưng vị giác mỗi người một khác, và cuộc tranh luận chưa bao giờ ngừng. Một số người tiêu dùng khó tính đang yêu cầu các hãng bỏ chất tạo màu và bỏ cả bước lọc lạnh.
Chúng ta vừa nhắc đến khái niệm lọc lạnh, nó là gì
Lọc lạnh là cách làm lạnh rượu để loại bỏ những hợp chất có thể làm rượu hơi đục khi gặp lạnh hoặc thêm nước. Nó giúp rượu luôn trong veo, nhưng quy trình cũng đồng thời có thể loại bớt một phần hương và độ béo của rượu. Chai ghi non chill filtered nghĩa là không xử lý qua bước này, đôi khi hơi vẩn đục khi thêm đá hoặc nước. Đó hoàn toàn là hiện tượng vô hại và nhiều người xem là dấu hiệu của rượu ít bị can thiệp.
Vậy nên chọn chai nào
Nếu bạn không để tâm chuyện này, cứ lựa chọn dựa theo khẩu vị mình thích. Chất tạo màu E150a được các cơ quan quản lý cho phép, và không đáng kể để gây hoảng sợ.
Nhưng nếu bạn muốn rượu ít chỉnh sửa nhất, một mẹo là hãy tìm các dòng chữ natural colour, no added colouring, non chill filtered và cask strength trên nhãn. Hoặc chọn bourbon và whiskey Mỹ có ghi straight, vì chúng không được phép thêm màu. Và quan trọng trên hết là hãy đừng đoán tuổi rượu chỉ qua màu sắc, vì màu rất dễ đánh lừa. Cách tốt hơn là cứ nếm cả hai chai cạnh nhau và xem bạn thích chai nào.
