Chúng ta vẫn hay bắt gặp những cảnh này trên màn ảnh, vài đoạn trong phim Bố già chẳng hạn, whisky được rót ra ly từ những chiếc bình pha lê sang trọng. Hình ảnh thì rất cuốn, nhưng những chiếc bình ấy thật ra có tác dụng gì với rượu? Câu trả lời ngắn gọn là: rất ít, ngoài vẻ hào nhoáng.
Vì sao vang cần gạn mà whisky thì không
Với vang, việc gạn (decanter) rượu có hai mục đích: tách cặn và cho rượu tiếp xúc với không khí để hương bung ra. Rượu vang chứa nhiều tannin và có độ cồn thấp, nên thay đổi đáng kể khi gặp oxy, theo hướng tốt (hoặc xấu).
Whisky thì khác. Sau khi đóng chai, nó đã là một sản phẩm hoàn chỉnh. Rượu không già thêm trong chai, nghĩa là một chai ghi 12 năm thì để một trăm năm sau vẫn là rượu 12 năm. Hai lý do chính:
- Whisky có rất ít tannin so với vang, nên không có nhiều thứ để biến đổi theo thời gian.
- Độ cồn của whisky thường từ khoảng 40 phần trăm trở lên, cao hơn nhiều so với vang. Với độ cồn cao như vậy, oxy khó để tạo ra những phản ứng hóa học lớn.
Vì thế, rót whisky sang bình rồi để vài ngày hay vài tuần cũng không làm rượu ngon hơn hay dở đi đáng kể.
Nhưng chất lượng whisky cũng không phải hoàn toàn bất biến
Không phải whisky không thể thay đổi. Một chai chỉ còn lại ít rượu, phần lớn là không khí, sẽ bị oxy hóa dần theo ngày tháng, dù chậm hơn nhiều so với vang. Ánh sáng mạnh và nhiệt độ biến động thất thường cũng có thể làm rượu đổi vị. Mặt khác, nhiệt độ thấp đôi khi làm rượu hơi vẩn đục, nhưng đây lại là hiện tượng vô hại.
Một chuyện nhỏ nữa là, khi thưởng thức, có người cảm thấy ngụm đầu tiên khác với những ngụm sau. Nhưng phần lớn đó là do vị giác chưa quen với độ cồn cao, chứ không phải rượu đã bị đổi vị chỉ sau thời gian được rót ra ly.
Vậy bình gạn whisky để làm gì
Câu trả lời trung thực là: chỉ để đẹp và để phục vụ. Thời xưa bình dùng để chuyển rượu từ thùng ra bàn, nhưng ngày nay hầu như chỉ còn là đồ trang trí. Kiểu dáng của chúng cũng khác bình gạn vang. Bình vang thường rộng, thiết kế để rượu tiếp xúc với không khí và không đậy nắp trong khi bình whisky thường vững chãi, đáy rộng và luôn có nút đậy. Nếu bạn thích đặt một chiếc bình đẹp trên bàn làm việc, hoặc muốn có một món quà bày biện, thì cứ dùng thôi.
Cẩn thận với pha lê chì
Đây là một điểm rất quan trọng. Bình pha lê chì rất lấp lánh, nhưng chì có thể từ từ thấm vào rượu, nhất là khi rượu nằm trong bình nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Quá trình này diễn ra chậm, nhưng có thật, và ảnh hưởng cho sức khỏe. Nếu bạn muốn lưu giữ rượu trong bình, hãy chọn loại thủy tinh thường hoặc pha lê không chì. Còn nếu đã có bình pha lê chì cũ, chỉ nên dùng để trang trí hoặc rót cho một buổi uống ngắn, đừng để rượu nằm lâu.
Giữ chai whisky sao cho đúng
Nếu bạn định giữ rượu lâu, cách tốt nhất vẫn là để nguyên trong chai gốc từ nhà sản xuất. Vài điều nên nhớ:
- Để chai đứng thẳng, không nằm ngang như vang vì cồn mạnh có thể làm hỏng nút bần khi tiếp xúc lâu.
- Tránh ánh nắng trực tiếp và nơi nóng. Ở khí hậu nóng ẩm, một ngăn tối để lưu trữ là lựa chọn lý tưởng.
- Đóng nắp thật chặt sau mỗi lần rót để hạn chế bay hơi.
- Chai đã cạn gần hết có thể chuyển sang chai nhỏ hơn để giảm lượng không khí bên trong gây oxy hóa.
Một mẹo nhỏ cho người thích bình gạn
Nếu bạn rót whisky vào bình, hãy dán một mẩu giấy nhỏ ghi tên rượu và ngày rót. Một tháng sau, rất ít người nhớ trong bình đang là chai nào. Và đừng đổ hai loại whisky khác nhau vào cùng một bình nếu bạn không có ý pha trộn.
